Scholen

Scholen

Het merendeel van de scholen in Nederland hebben te kampen met een slechte energiehuishouding en een slecht binnenmilieu. De oplossingen zijn voor handen om hier iets aan te doen, zodat de leeromgeving voor kinderen sterk verbeterd kan worden.

Problemen en oplossingen

Problemen in schoolgebouwen

energie
labelverdeling primair onderwijsHet hoge energieverbruik van scholen heeft direct te maken met de vaak slechte bouwkundige en installatie technische staat. Dat betekent dat de minder scorende scholen nu al substantiele bedragen kwijt zijn aan energiekosten. Deze kosten zullen in de toekomst verder toenemen door stijging van de energieprijzen. Daarnaast neemt het energieverbruik verder toe, door de toepassing op scholen van computers en andere apparatuur.

7 % heeft een energielabel
75 % label C of lager
25 % label G


luchtkwaliteit
Het probleem van de slechte luchtkwaliteit is doorgaans te herleiden tot een gebrekkige ventilatie. In een groot aantal scholen is de toevoercapaciteit voor ventilatielucht onvoldoende.

De CO2 concentratie van 1200 ppm vormt als grenswaarde de basis van de nieuwbouweisen in het Bouwbesluit. Nieuw te bouwen en gerenoveerde scholen moeten bij oplevering voldoen aan deze nieuwbouweisen.
De enige ventilatievoorziening waar oude scholen over beschikken zijn te openen ramen. Doordat CO2 een stof is zonder geur of temperatuur, is het voor leerkrachten lastig om zich bewust te zijn van een te hoge CO2 concentratie. Beschikbare voorzieningen worden daardoor niet altijd gebruikt. Daarnaast zijn koude, tocht en stoorgeluid van buiten redenen om ze niet te gebruiken. Verder blijkt uit onderzoek dat er bij nieuwbouw op het moment van oplevering zelden door de gemeente of het schoolbestuur wordt gecontroleerd of de ventilatie daadwerkelijk voldoet aan de gestelde eisen.
Het resultaat is dat het merendeel van de scholen niet voldoet aan de minimale eisen die gesteld worden aan de CO2 concentratie.

70 – 80 % van de klaslokalen voldoet niet aan minimale norm: CO2 > 1200 ppm


Nederland Rotterdam 15 februari 2008 20080215 Warme Truiendag. Kinderen van basisschool Odilia gehuld in dikke truien in klaslokaal om energie te besparen en de co2 uitstoot te verminderen De Warme Truiendag is elk jaar op of rond 16 februari, de dag waarop in 2005 het Kyoto-protocol in werking trad. In 2008 is gekozen voor de werkdag die het dichtst bij deze datum ligt: vrijdag 15 februari. De bedoeling van het Kyoto protocol is om de uitstoot van broeikasgassen, die leiden tot klimaatverandering, wereldwijd te verminderen. De dag herinnert iedereen aan de afspraken van het verdrag: ook in Nederland moet de uitstoot van broeikasgassen verminderen.

Het Klimaatverbond roept samen met Z@APP op Nederland 3, iedereen in Nederland op om vrijdag 15 februari 2008 mee te doen aan de Warme Truiendag. Ga die dag in een warme trui naar school of kantoor en vraag de directie de verwarming enkele graden lager te zetten. De verwarming één graad lager betekent 7% minder energieverbruik en dus 7% minder CO2-uitstoot. Hiermee kun je het klimaat sparen zonder comfortverlies. Lees op www.warmetruiendag.nl meer over hoe je deze dag op school en op kantoor nog meer kunt aankleden en invulling geven. Minder CO2-uitstoot door Warme Truiendag Vrijdag 15 februari is het Warme Truiendag. Op deze dag komen leerlingen en leerkrachten van deelnemende scholen in een warme trui naar school. Hierdoor kan de verwarming enkele graden naar beneden. Eén graad lager betekent al 7% minder energieverbruik en dus 7% minder CO2-uitstoot. De Warme Truiendag vindt jaarlijks plaats rond 16 februari omdat op deze dag in 2005 het Kyotoprotocol werd ondertekend. De Warme Truiendag herinnert iedereen aan de afspraken van het verdrag. De gemeente Rotterdam vindt de Warme Truiendag een goede manier om het klimaatbeleid onder de aandacht te brengen. De stad neemt de actie over in het kader van het Rotterdam Climate Initiative. Het is een concrete vorm om kinderen en ouders te informeren over energiebespa

thermisch comfort
Koude en tocht worden veroorzaakt door slechte schil isolatie, ventilatieopeningen en onvoldoende capaciteit van de verwarmingsinstallatie. In de zomer is bijna tweederde van de lokalen minder goed beheersbaar met als resultaat te hoge temperaturen. De oorzaken liggen in onvoldoende zonwering, geluidsoverlast bij te openen ramen en slechte schil isolatie.

45 % te warm in de zomer: > 25 °C
50 %
tochtverschijnselen in de winter


akoestisch comfort
Uit onderzoek blijkt dat geen enkel lokaal met natuurlijk toevoer van ventilatielucht een geluidwering van de gevel van 20 dB(A) of meer heeft bij de wettelijke vereiste ventilatie via ramen en/of ventilatieroosters. In de helft van alle lokalen bedraagt het geluidniveau in de lokalen meer dan 35 dB(A). De ervaren geluidshinder leidt ertoe dan ventilatievoorzieningen minder goed worden gebruikt. Naast buitenlawaai is ook het geluid van mechanische ventilatiesystemen storend.
In verband met de hygiene worden in scholen harde (vloer)materialen toegepast. Dit heeft een negatief effect op de nagalmtijd. Goede spraakverstaanbaarheid is gebaat bij een nagalmtijd van maximaal 0.8 s.

47 % achtergrondgeluid > 35 dB(a)
18 %
achtergrondgeluid > 40 dB(a)


visueel comfort
Visueel comfort heeft voornamelijk betrekking op licht en verlichting. Dan moet gedacht worden aan daglicht en kunstlicht, maar ook aan het uitzicht, lichtreflectie en contrast, zonwering en helderheidswering. Zaken als verblinding of lichtflikkering kunnen problemmen opleveren voor leerlingen en leerkrachten.


Aanpak scholen

Wegnemen belemmeringen:

Focus op onderwijs: ontbreken deskundigheid/ambitie wat betreft duurzaamheid
16% van de scholen heeft een duidelijke visie op duurzaamheid

Aanbod sluit niet aan op de vraag
24% geeft aan dat marktaanbod aansluit op de behoefte

Factsheet Consultatieronde Schoolbesturen belemmeringen

Financiële belemmeringen bij het verbeteren van scholen

Concrete aanpak

Aanbieden totaaloplossingen door marktpartijen (geen verzameling losse producten)
Markt financiert pakket aan duurzame maatregelen
Gegarandeerde kwaliteit, markt is verantwoordelijk voor garanties

zie aanpak stichting Marktplaats Duurzaam Bouwen

Uitgangspunten

Volledig ontzorgen school
Geen risico voor school
Geen financiering vanuit schoolbudgetten

Resultaat aanpak scholen

Besparingen:
– Lagere energielasten
– Beperking onderhoudsbudget
– Besparingen gebruiken voor onderwijsdoelen

Gezondheid:
– Verbetering binnenklimaat
– Verbeteren leerprestaties
– Verlaging ziekteverzuim


Oplossingen

energie
Energiebesparing begint bij het verbeteren van de energetische kwaliteit. Het leidende model hiervoor is de Trias Energetica.
De Trias wil kortweg zeggen dat allereerst maatregelen worden genomen om de energievraag te beperken, zoals isoleren, luchtdicht bouwen en stimuleren van energiezuinig gebruik. Vervolgens wordt aan de energievraag zoveel mogelijk voldaan met duurzame energie. Als er nog een energievraag overblijft, wordt deze zo efficiënt mogelijk geleverd door niet duurzame bronnen, zoals de toepassing van hoog rendement technieken en lage temperatuur verwarming.


luchtkwaliteitluchtkwaliteit
Voor de verbetering van de kwaliteit van de luchtkwaliteit is een combinatie noodzakelijk van bouw- en installatie technische maatregelen en gedragsverandering. Voor ventilatie is het noodzakelijk dat lokalen voldoende ventilatievoorzieningen hebben om een maximale CO2 concentratie te realiseren van 1200 ppm. Bij overschrijding van de grens moet er adequeaat ingegrepen kunnen wordend dm.v. een spui voorziening. Overige maatregelen zijn; voldoende ruimtevolume, geen verontreinigende apparaten (printers e.d.) in de lokalen, en schoonmaakbaarheid. Naast bouwtechnische maatregelen is het noodzakelijk dat de voorzieningen op een juiste wijze gebruikt worden. Hiervan moeten de gebruikers bewust worden gemaakt en geholpen worden door gebouwbeheersystemen.


thermisch comfort
Het voorkomen van hitte in de zomer is vooral op te lossen door zonwering, isolatie, spuivoorzieningen en een goede regelbaarheid van het verwarmingssysteem. In de winter dient tocht en koudeval voorkomen worden, door een goed ventilatiesysteem en een verwarmingssysteem met voldoende capaciteit.


akoestisch comfort
Geluidsoverlast van buiten is op te lossen door een goede schil isolatie. De nagalmtijd en het geluidsniveau in de lokalen kan beperkt worden door akoestische maatregelen in de lokalen zelf.


visueel comfort
Een goede leeromgeving is voorzien van voldoende daglicht en uitzicht. Het percentage (blank) glas is minimaal 30%. De kunstverlichtng in de lokalen heeft een minimale verlichtingssterkte van 500 lux en kan bij voorkeur worden aangepast aan de activiteiten. Daarnaast is de toepassing van kleur van invloed op de prestaties.


menukaart


Aanpak scholen

Verbeteren en verduurzamen scholen door stichting Marktplaats Duurzaam Bouwen.

Akoestische betonblokken van Soundless Acoustics

Soundblox akoestische betonblokken vormen een oplossing voor de akoestische beheersing binnen een ruimte.

Akoestische panelen Eco Baffles van VRK Isolatie

Eco-Baffles bestaan voor 85% uit gerecycled textiel

Hygiënische sanitaire producten van Euro Products

Euro Products heeft de sanitaire ruimte van ICDuBo voorzien van hygienische producten.

Meubilair scholen EromesMarko

Flexibel en duurzaam schoolmeubilair van EromesMarko.

Plaatmateriaal gips, luchtzuiverend Green Line van Fermacell

Het reinigende effect van schapenwol op het binnenklimaat is nu ook terug te vinden in de FERMACELL gipsvezelplaat.

Smart@School van ABB

ABB gaat vanuit Smart@School met marktpartijen op zoek naar een ideale oplossing om scholen comfortabel en duurzamer in te richten.

Ventileren scholen Comfoschool Zehnder

Zehnder introduceert een integrale ventilatieoplossing voor in scholen; het ventilatieplafond ComfoSchool VCI.

Ventileren scholen WTW Itho Daalderop

In een klaslokaal heeft de luchtkwaliteit het vaak zwaar te verduren. Daarom heeft Itho Daalderop de DCW/School WTW ontwikkeld.

Verf Sigma

Sigma biedt een breed spectrum van kleuren aan om het gebruik ipositief te beinvloeden.

Verlichting systeem Tunable White Fagerhult

Tunable White is kunstlicht die afgestemd kan worden op onze persoonlijke voorkeur!

Verlichting voor scholen Fagerhult

Fagerhult heeft een compleet nieuw verlichtingsconcept voor scholen ontworpen. De schoolverlichting is een educatief hulpmiddel, die ook nog eens energie bespaart.

Vloerafwerking Airmaster van Desso

De AirMaster® tapijttegels van Desso dragen bij aan een gezonder binnenklimaat door binding van fijnstof.

Warmteafgifte en ventileren Jaga Oxygen Radiator

Deze radiator ververst, filtert, verwarmt én geeft nachtkoeling. Met een druk op de knop of 100% automatisch.

Warmteafgifte verf Carbo e-Paint van Karbonik

Carbo e-Paint van Karbonik is een warmte gevende verf.

Nieuws

LED college op 20 en 21 juni 2018

Het juiste licht in het klaslokaal Wat is het juiste licht in het klaslokaal? Zijn de normen rondom het Frisse Scholenconcept onlangs aangepast? Is het waar dat er beter gepresteerd wordt op scholen door beter licht? Dit zijn allemaal vragen die worden beantwoord tijdens het LED college dat partner Fagerhult […]

Smart@School in ICDuBo

ABB gaat vanuit Smart@School met marktpartijen op zoek naar een ideale oplossing om scholen comfortabel en duurzamer in te richten. Door gebruik te maken van verschillende sensoren die aangesloten zijn op een open platform kunnen deze gegevens gebruikt worden voor verschillende doeleinden. Zo kan een eenvoudige sensor – die bijvoorbeeld bewegingen […]