Ector Hoogstad Architecten

Bouwen aan de toekomst

Sinds jaren is duurzaamheid een van de belangrijkste uitgangspunten van onze architectuur. In onze beleving leveren goede gebouwen een bijdrage aan een betere wereld, nu en in de toekomst. Dat die doelstelling per saldo ten koste zou gaan van de leefomstandigheden voor toekomstige generaties is eenvoudigweg onbestaanbaar.

Daarom richten we ons op het ontwerpen van duurzame ruimtelijke structuren, zowel stedenbouwkundig als op gebouwniveau, die met een grote mate van zekerheid tot ver in de toekomst bruikbaar of herbruikbaar (voor andere functies) zullen blijven. We streven bovendien naar een tijdloze uitstraling, die er voor zorgt dat onze gebouwen geen modeverschijnselen zijn, maar ook toekomstige generaties zullen weten te boeien. Zo wordt een lange levensduur extra realistisch.

We bekijken duurzaamheidsproblematiek in de meest brede zin - van ruimtegebruik en transport tot educatie en voorbeeldfunctie. De grootste potentiële milieubelasting die doorgaans door gebouwen wordt veroorzaakt zit echter in energieverbruik en materiaalkeuze. Daarom zetten we vanaf de eerste schets in op een integrale ontwerpaanpak die leidt tot gebouwontwerpen met een minimale installatie- en energiebehoefte. Doordachte oriëntatie, efficiënt gebruik van daglicht, toepassing van klimaatbuffers zijn voorbeelden van thema’s die daarin een rol spelen. De installaties die desondanks nog onmisbaar zijn worden ontworpen op energie-efficiëntie en met de mogelijkheid toekomstige technologieën probleemloos te integreren.

In onze materiaalkeuze zijn we uiterst zorgvuldig. Toegepaste materialen moeten energiezuinig kunnen worden geproduceerd en getransporteerd. Bovendien moeten grondstoffen – volgens “cradle-to-cradle”-principes – hernieuwbaar of herbruikbaar zijn en zonder schade aan ecosystemen kunnen worden gewonnen. Afval wordt tot een minimum beperkt en moet probleemloos kunnen worden verwerkt. En natuurlijk is voor schadelijke stoffen in onze gebouwen geen plaats.

Vrijwel alle maatregelen op het gebied van duurzaamheid leiden tot natuurlijkere, aangenamere en gezondere gebouwen. Zo snijdt het mes aan twee kanten.

Het bestaande als vertrekpunt

Onze maatschappij verduurzaamt, en dat is een goede zaak. Onderdeel van de mentaliteitsverandering die gaande is, is een omschakeling van een “wegwerpmentaliteit” naar een houding waarin de aandacht eerst uitgaat naar de mogelijkheden van hergebruik. Dat geldt natuurlijk ook voor gebouwen. Waar het in het verleden heel gebruikelijk was om bij voorkeur elk project met een schone lei te beginnen, zijn tegenwoordig vaak (combinaties met) bestaande gebouwen het vertrekpunt – ook die zonder uitgesproken bijzondere architectonische of economische waarde. Elk gebouw verdient minstens een tweede leven.

Hergebruik (opnieuw geschikt maken voor de oorspronkelijke functie) of transformatie (geschikt maken voor een veranderende functie), geheel of gedeeltelijk in combinatie met nieuwbouw, vraagt van opdrachtgevers en ontwerpers wel de nodige flexibiliteit en de bereidheid om zo nu en dan uitgangspunten aan te passen aan de omstandigheden. In architectonische zin levert het meestal een bijzondere meerwaarde. Het resultaat is vrijwel altijd verrassend, avontuurlijk en spannend: er ontstaat een onverwachte omgeving met bijzondere ruimte, historische gelaagdheid en vooral: eigenheid en karakter.

Daarbij hoeft beslist niet op kwaliteit te worden ingeleverd – integendeel. Vanzelfsprekend is bij hergebruik echt niet alles mogelijk, maar met een praktische open ontwerphouding en de nodige “boerenslimheid” blijken in de praktijk verrassend veel problemen oplosbaar. Bij hergebruik of transformatie van bestaande gebouwen kunnen meer dan acceptabele prestaties worden gerealiseerd, zowel ruimtelijk en functioneel als bouwtechnisch en bouwfysisch, die beslist niet voor die van nieuwbouw onderdoen.

foto; Jeroen Musch